Kiến thức
Nghe chép chính tả IELTS: quy trình 6 bước, cách chữa lỗi và lịch luyện 4 tuần
17 phút đọc
Nghe chép chính tả IELTS là cách luyện nghe từng câu ngắn, viết lại đúng từng chữ, rồi so với lời thoại để biết tai mình hụt ở đâu. Cách này hợp nhất với người đọc lời thoại thì hiểu mà nghe thì không ra chữ. Theo gợi ý của EG, mỗi ngày 20–30 phút là đủ, miễn dành phần lớn thời gian cho việc chữa lỗi chứ không chỉ để chép.
Bài này đưa ra quy trình 6 bước, 4 nấc độ khó, một ví dụ chữa lỗi cụ thể, cách chọn bài nghe theo trình độ và lịch mẫu 4 tuần. Cần kỹ thuật ghi nhanh trong phòng thi thì xem cách take note IELTS Listening; cần nhận ra các kiểu đánh lừa của đề thì xem bẫy trong IELTS Listening.
Nghe chép chính tả là gì?
Theo bài về dictation của British Council TeachingEnglish, dictation là hoạt động một người đọc to một đoạn văn để người nghe viết lại, sau đó đối chiếu và sửa lỗi. Khi tự học, audio thay cho người đọc và lời thoại thay cho giáo viên. Dễ nhầm nhất là giữa bốn cách luyện sau:
Cách luyện | Bạn làm gì | Luyện được gì | Dùng khi |
|---|---|---|---|
Nghe chép chính tả | Dừng từng câu, viết hết từng chữ, đối chiếu | Tách từ, âm yếu, chính tả | Luyện chậm, ở nhà |
Take note | Chỉ ghi vài chữ có thể thành đáp án | Chọn lọc thông tin | Trong lúc làm đề |
Shadowing | Nói nhại theo ngay sau người nói | Nhịp, nối âm, phát âm | Sau khi đã chữa lỗi |
Làm đề | Nghe một lần, trả lời câu hỏi | Chiến thuật, sức bền | Khi cần đo điểm và tập thi |
Vì sao nghe chép chính tả IELTS có ích?
Bài về top-down và bottom-up của TeachingEnglish chia việc nghe thành hai quá trình: dùng kiến thức nền để hiểu nghĩa, và giải mã từng phần âm thanh để tách ra các từ. Bài viết cũng nêu nghe lưu loát thường cần cả hai chạy cùng lúc. Nghe chép chính tả luyện chủ yếu quá trình thứ hai, là phần nhiều người học Việt Nam còn hụt:
Tách được từ. Lời nói tự nhiên liền thành dòng, không có khoảng trắng như chữ viết.
Nhận ra âm yếu. TeachingEnglish nêu dictation giúp nhận ra nối âm, lược âm và dạng yếu của từ.
Tự thấy lỗi của mình. So bản chép với bản gốc giúp bạn biết mình hay sai kiểu nào và rèn thói quen tự soát bài.
Nhớ chính tả. Theo IDP, đáp án Listening sai chính tả bị chấm là sai, nên viết nhiều cũng là luyện điểm.
Đặt vào đề thi thì càng rõ. Theo ielts.org, bài Listening có 4 phần, 40 câu, khoảng 30 phút, mỗi đoạn ghi âm chỉ nghe một lần, với nhiều giọng gồm Anh, Úc, New Zealand và Bắc Mỹ. Trung bình khoảng 23/40 câu đúng tương ứng band 6 và khoảng 30/40 câu đúng tương ứng band 7. Khi không được nghe lại, chữ nào tai chưa nhận ra thì coi như mất.
Cách này giải quyết được gì, không giải quyết được gì?
Bạn đang gặp | Nguyên nhân thường là | Nên làm gì |
|---|---|---|
Nghe các từ dính vào nhau | Chưa quen nối âm, lược âm | Nghe chép chính tả rất hợp |
Đọc lời thoại thì hiểu hết, nghe thì không | Biết mặt chữ, chưa biết âm thật của từ | Nghe chép chính tả rất hợp |
Hiểu rất ít, chỉ bắt được vài từ | Thiếu từ vựng hoặc bài quá khó | Hạ độ khó, chép từ nấc 1, song song học từ vựng |
Nghe được chữ mà làm đề vẫn sai | Dính bẫy, chưa quen dạng câu hỏi | Chép chính tả ít giúp; luyện đề và đọc bài về bẫy |
Cần nói thẳng: nghe chép chính tả là một bài tập bổ trợ, không thay cho làm đề, và EG không hứa con số band nào chỉ nhờ cách này. Luyện nghe hiểu ý vẫn phải đi song song.
Quy trình nghe chép chính tả IELTS 6 bước
Bước 1: Chọn một đoạn ngắn vừa sức
Chọn đoạn có sẵn lời thoại. Thử 30 giây đầu: nếu chép được ít hơn khoảng một nửa số từ thì đoạn đó còn quá khó, nên đổi bài. Người mới nên bắt đầu với đoạn dưới 1 phút.
Bước 2: Nghe cả đoạn một lần, chưa viết
Nghe để biết ai nói, nói về gì. Biết chủ đề rồi thì khi chép, bạn sẽ đoán âm dựa vào nghĩa được. Sau đó nói lại nội dung trong một câu, tiếng Việt cũng được.
Bước 3: Chép từng câu theo cụm 5–10 giây
Dừng audio ở ranh giới câu hoặc cụm, giữ câu đó trong đầu một nhịp, rồi mới viết. Đừng viết trong lúc audio đang chạy. Mỗi câu nghe tối đa 3 lần. Chỗ không nghe ra thì để trống dấu ___ và đi tiếp.
Vì sao không nghe mười lần? Vì đến lúc đó tai đã thuộc riêng câu ấy, chứ chưa nhận ra được mẫu âm đó ở câu khác.
Bước 4: Nghe lại cả đoạn để vá chỗ trống
Nghe liền một lượt ở tốc độ thường, sửa những gì vô lý về ngữ pháp hoặc nghĩa. Ví dụ, sau “she has” mà bạn ghi “walk” thì gần như chắc phải là “walked”. Đây là lúc tai và kiến thức ngữ pháp bổ sung cho nhau.
Bước 5: Đối chiếu và tính tỉ lệ đúng
Mở lời thoại, gạch mọi chỗ sai, kể cả chữ s, chữ ed, chữ a, chữ the. Tính số từ đúng trên tổng số từ. Không cần chính xác tuyệt đối: con số này chỉ để bạn so với chính mình theo tuần.
Bước 6: Gọi tên lỗi, rồi nói theo
Mỗi lỗi gắn một nhãn: chưa biết từ, biết từ mà không nhận ra âm, âm cuối, dạng yếu, nối âm hay chính tả. Với từ lạ, tra cách phát âm ở Cambridge Dictionary, Oxford Learner's Dictionaries, hoặc Forvo để nghe nhiều giọng. Sau đó nghe lại đúng chỗ sai và nói nhại theo 2–3 lần. Cuối buổi chọn 3–5 từ hoặc cụm đáng nhớ vào sổ và đặt một câu với mỗi cụm.
4 nấc độ khó: đừng chép cả bài ngay từ đầu
Chép trọn một bài khi nền còn yếu rất dễ nản. Hãy tăng dần phần phải viết. Mốc chuyển nấc trong bảng là gợi ý của EG, không phải con số bắt buộc.
Nấc | Bạn viết gì | Ví dụ | Chuyển nấc khi |
|---|---|---|---|
1 | Số, tên riêng, danh từ chính | The ______ on the second floor will close at ______ on ______ during the exam period. | Bắt được khoảng 80% từ cần ghi |
2 | Các cụm ngắn | The library ______ will close ______ during the exam period. | Bắt được khoảng 80% cụm |
3 | Trọn từng câu | The library on the second floor will close at six on Fridays during the exam period. | Đúng khoảng 80% từ, nghe mỗi câu tối đa 2 lần |
4 | Hai câu hoặc cả đoạn trong một lượt | Giữ ý trong đầu, nghe hai câu rồi mới viết | Đúng khoảng 80% và không cần dừng nhiều |
Nấc 1 không cần chuẩn bị gì: cứ nghe bình thường và chỉ ghi những thứ thuộc loại đó. Nếu tài liệu có sẵn bài điền từ thì càng tiện. Bài viết ngày tháng IELTS Listening có thêm các quy tắc viết số và tên để bạn đối chiếu khi chép ở nấc này.
Ví dụ chữa một đoạn chép
Đoạn dưới do EG tự soạn theo kiểu Part 2, nói về một trang trại cà phê hư cấu. Với bạn ở Đắk Lắk, chủ đề này khá gần gũi. Nếu có thể, hãy nhờ người đọc to và tập chép trước khi xem bản gốc.
Good morning, and welcome to Red Hill Farm. Before we start the tour, there are a couple of things you need to know. Most of the coffee you can see here was planted about twelve years ago, so the trees aren't as old as they look. We'll walk up to the drying area first, and then, if it's not too hot, we'll go on to the old storehouse.
Giả sử một bạn chép được như sau:
Good morning, and welcome to Red Hill Farm. Before we start the tour, there a couple thing you need to know. Most of coffee you can see here was plant about twenty years ago, so the tree aren't as old as they look. We walk up to the drying area first, and then, if it not too hot, we go on to the old store house.
Bản gốc | Bạn chép | Nhãn lỗi | Cách chữa |
|---|---|---|---|
there are | there | Dạng yếu | “are” đọc rất nhẹ; luyện cụm there are, there were |
a couple of things | a couple thing | Dạng yếu, âm cuối | “of” bị nuốt; danh từ sau “a couple of” phải số nhiều |
Most of the coffee | Most of coffee | Dạng yếu | “the” rất ngắn; nghe lại cụm most of the |
was planted about | was plant about | Âm cuối, nối âm | -ed nối sang “about”; sau “was” phải là phân từ |
twelve years | twenty years | Nghe nhầm từ | Cả hai mở đầu bằng tw-; nghe kỹ phần sau: /elv/ và /enti/ |
the trees | the tree | Âm cuối | “aren't” phía sau cho biết phải số nhiều |
We'll, we'll | We, we | Dạng rút gọn | Chữ 'll gần như chỉ là âm /l/ nhẹ; nói nhại vài lần |
it's not | it not | Dạng rút gọn | Tiếng Anh cần động từ: it's |
storehouse | store house | Chính tả | Tra từ điển: đây là một từ viết liền |
Bản gốc có 68 từ, bạn này đúng 57 từ, tức khoảng 84%. Điều đáng chú ý là 9 trong 11 lỗi nằm ở từ ngắn không nhấn, dạng rút gọn và âm cuối, chứ không phải từ khó. Vậy tuần sau bạn này chưa cần học thêm từ khó, mà nên luyện nghe các cụm như there are, a couple of, we'll go.
Những chỗ người Việt hay nghe hụt
Tiếng Việt không có nhiều phụ âm cuối như tiếng Anh, và từng tiếng được đọc tách bạch. Vì vậy các hiện tượng sau rất dễ làm bạn mất dấu, dù đã biết từ. Các ví dụ dưới là cách đọc phổ biến trong lời nói thường, không phải câu nào cũng đọc như vậy.
Hiện tượng | Viết là | Nghe gần như | Khi chép, nhớ rằng |
|---|---|---|---|
Nối âm | turn it off | tur-ni-toff | Âm cuối dính sang nguyên âm sau |
Lược âm | next week, last night | nex week, las night | Âm t kẹp giữa hai phụ âm thường biến mất |
Dạng yếu | a cup of tea, fish and chips | a cuppa tea, fish 'n' chips | “of”, “and”, “to”, “for” thường rất nhẹ |
Dạng rút gọn | I'll, we'd, she's | Chỉ còn một âm nhẹ | Thiếu nó câu sai ngữ pháp, nên kiểm tra lại |
Biến âm khi nối | did you, would you | didja, wouldja | Âm d và y nhập làm một |
Đuôi -s, -ed | books, booked | Rất ngắn | Xem chữ phía trước và thì của câu để kiểm tra |
Trọng âm | thirteen, thirty | Khác ở nhấn âm | Nghe cả ngữ cảnh, không chỉ âm cuối |
Bài luyện nhanh: viết lại dạng đầy đủ
Sáu dòng dưới do EG tự soạn, viết theo âm nghe được trong lời nói nhanh. Hãy viết lại câu chuẩn, rồi đọc to cả hai dạng để tai và miệng quen với nhau.
Wha-dja do last night?
I shoulda called her first.
There were a lotta people at the talk.
Gimme a minute to find it.
We're gonna finish by four.
They'll be back'n ten minutes.
Đáp án: (1) What did you do last night? (2) I should have called her first. (3) There were a lot of people at the talk. (4) Give me a minute to find it. (5) We're going to finish by four. (6) They'll be back in ten minutes.
Chọn bài nghe theo trình độ
Bảng dưới là gợi ý; mức IELTS chỉ để bạn tham khảo. EG xem các trang này vào 11/2026, nội dung có thể thay đổi, nên hãy kiểm tra bài bạn chọn có sẵn lời thoại để đối chiếu hay không.
Trình độ | Độ dài | Tốc độ | Nguồn gợi ý | Nấc chép |
|---|---|---|---|---|
Mới bắt đầu | 30–60 giây | 0.75, rồi lên 1.0 | elllo.org cấp A1–A2 (phần lớn bài có lời thoại); breakingnewsenglish.com cấp thấp (có mục Dictation, chọn được tốc độ) | 1–2 |
Khoảng 4.0–5.0 | 1–2 phút | 0.75–1.0 | elllo.org cấp B1; Part 1 trong bộ đề luyện thi; LearnEnglish của British Council cấp A2–B1 | 2–3 |
Khoảng 5.0–6.0 | 3–5 phút, chia khúc | 1.0 | Part 2, Part 3; BBC Learning English (6 Minute English); LearnEnglish cấp B2 | 3 |
Từ 6.0 trở lên | Khoảng 10 phút, chia khúc | 1.0 | Part 3, Part 4 của đề luyện; TED Talks (có nút xem lời thoại) | 3–4 |
Vài lưu ý khi chọn nguồn:
Bộ đề Cambridge IELTS: sát đề thật nhất, có sẵn lời thoại ở cuối sách. Nên giữ phần lớn đề mới cho việc làm đề thật, chỉ chép những part đã làm.
BBC 6 Minute English: các bản PDF lời thoại có lưu ý “not a word-for-word transcript”, nên đối chiếu có thể lệch vài chữ; đừng tính lệch này là lỗi của bạn.
Tin tức, phim sitcom: tốt để đổi không khí và nghe giọng tự nhiên. Tìm đoạn ngắn có phụ đề tiếng Anh, chép trước, chỉ bật phụ đề khi đối chiếu.
Đổi giọng: đề dùng nhiều giọng, nên đừng chỉ nghe giọng Anh. Mỗi tuần thử ít nhất một đoạn giọng Úc hoặc Bắc Mỹ.
Từ vựng: tích lũy dần từ A1 đến B1 theo chủ đề quen thuộc. Khi học từ, học luôn cách đọc; không biết âm thật thì tai khó nhận ra từ.
Nên chọn trình phát cho chỉnh tốc độ và tua lùi vài giây. Tốc độ chậm chỉ là bước đệm: khi đã chép được ở 0.75 thì chuyển về 1.0, vì bài thi không có nút giảm tốc.
Lịch mẫu nghe chép chính tả 4 tuần
Đây là gợi ý của EG, không phải công thức bắt buộc. Một buổi 25 phút có thể chia: 5 phút chọn đoạn và nghe ý (bước 1–2), 10 phút chép và vá (bước 3–4), 5 phút đối chiếu (bước 5), 5 phút gắn nhãn lỗi và nói theo (bước 6).
Theo tuần, mỗi tuần 5 buổi đoạn mới, 1 buổi chép lại đoạn cũ để xem mình tiến bộ, và 1 ngày nghỉ hoặc làm một part hoàn chỉnh. Nên luyện cùng một khung giờ để thành thói quen, và nếu bận thì chia thành hai buổi ngắn thay vì bỏ hẳn.
Tuần | Trọng tâm | Tài liệu | Mục tiêu gợi ý |
|---|---|---|---|
1 | Nấc 1: số, tên, ngày, danh từ chính | Part 1, đoạn 1 phút | Bắt được khoảng 80% từ cần ghi |
2 | Nấc 2: cụm ngắn, dạng yếu | Part 1, Part 2, đoạn 1–2 phút | Từ nghe 3 lần xuống 2 lần mỗi cụm |
3 | Nấc 3: trọn câu | Part 2, Part 3, đoạn 2 phút | Đúng khoảng 75–80% số từ |
4 | Nấc 3–4, chuyển sang đề | Part 3, Part 4, cộng 1 đề đủ 4 phần | So lỗi đề với sổ lỗi: lỗi nào còn lặp? |
Nhật ký theo dõi
Một bảng đơn giản là đủ để biết mình có tiến bộ thật không. Các số dưới đây chỉ để minh họa.
Ngày | Bài | Số từ | % đúng | Số lần nghe mỗi câu | Lỗi nhiều nhất |
|---|---|---|---|---|---|
Thứ 2 | Part 1, 1 phút | 90 | 72% | 3 | Âm cuối -s |
Thứ 7 | Chép lại bài thứ 2 | 90 | 88% | 2 | Chính tả tên riêng |
Sau 2 tuần, nếu tỉ lệ đúng không đổi, hãy xem lại: bài có quá khó không, hay bạn đã bỏ qua bước nói theo? Nếu bạn đã đều đặn đạt trên 90% ở một nấc thì chuyển nấc hoặc đổi giọng khó hơn.
Từ chép chính tả sang làm đề
Chép chính tả rèn tai ở tốc độ chậm và có dừng, còn đề thật thì nghe một lần. Khi chép, mỗi part có một trọng tâm riêng: Part 1 là tên đánh vần, số, ngày và đoạn người nói đổi ý; Part 2 là câu chỉ dẫn, thông báo; Part 3 là đoạn hai người đồng ý, phản đối ở tốc độ trò chuyện; Part 4 là câu dài và cụm học thuật.
Khi làm đề thật, đừng cố chép. Lúc đó bạn cần take note, tức chỉ ghi vài chữ. Thói quen tốt là làm đề xong, chấm điểm, rồi lấy đúng đoạn mình sai để chép chính tả. Làm vậy, bài tập gắn trực tiếp với lỗi thật của bạn.
Các lỗi khi nghe chép và cách sửa
Lỗi | Hậu quả | Cách sửa |
|---|---|---|
Nghe đi nghe lại một câu quá nhiều lần | Thuộc câu đó, tốn giờ | Tối đa 3 lần, để trống và đi tiếp |
Chép xong không đối chiếu kỹ | Không biết mình sai gì | Dành ít nhất nửa buổi cho bước 5–6 |
Chọn bài quá khó | Chép vài chữ rồi nản | Thử 30 giây, khó quá thì đổi bài hoặc hạ nấc |
Bật phụ đề khi đang chép | Mắt làm thay tai | Chỉ xem sau khi chép xong |
Chỉ sửa chữ, không nghe lại | Sửa trên giấy, tai vẫn vậy | Nghe lại đúng chỗ sai và nói theo |
Chỉ chép mà không làm đề | Thiếu chiến thuật, sức bền | Mỗi tuần ít nhất một part hoàn chỉnh |
Luyện Listening cùng EG
Tự chép chính tả dễ, nhưng tự biết mình đọc sai ở đâu thì khó hơn. Nếu nền phát âm và ngữ pháp còn yếu, khóa English Guide tại cơ sở Buôn Ma Thuột có 48 giờ, học phí 4.900.000đ, khoảng 102.000đ/giờ; khóa English Guide (Online) cũng 48 giờ, học phí 3.540.000đ, khoảng 73.000đ/giờ, học trực tiếp cùng giáo viên chứ không phải video quay sẵn. Lớp có 8–15 học viên. Ngoài giờ học, bạn có thể tự luyện thêm trên nền tảng EG LMS.
Chưa biết mình nên bắt đầu từ nấc nào, bạn có thể làm bài kiểm tra trình độ miễn phí rồi được tư vấn xếp lớp.
Câu hỏi thường gặp
Mỗi ngày nên nghe chép chính tả bao lâu?
EG gợi ý 20–30 phút mỗi ngày. Quan trọng là đều đặn và dành đủ thời gian đối chiếu; chép hai tiếng rồi nghỉ cả tuần thì khó thấy kết quả.
Một câu nên nghe mấy lần?
Tối đa khoảng 3 lần, rồi để trống và đi tiếp. Khi tiến bộ, giảm xuống 2 lần để gần hơn với điều kiện thi, nơi mỗi đoạn chỉ nghe một lần.
Người mất gốc có nên nghe chép chính tả không?
Được, nhưng bắt đầu ở nấc 1, đoạn ngắn và tốc độ chậm. Song song nên học phát âm và từ vựng cơ bản; chưa biết âm của từ thì tai khó nhận ra được.
Nên viết tay hay gõ máy?
Cả hai đều dùng được. Nếu bạn sẽ thi trên máy, nên gõ phần lớn thời gian để quen thao tác và chính tả khi gõ.
Band 6.0 trở lên có cần chép chính tả không?
Không cần mỗi ngày. Hãy dùng đúng lúc: lấy đoạn mình vừa sai trong đề để chép, hoặc chọn giọng lạ, bài học thuật dài, nghe hai câu rồi mới viết.
