Kiến thức
7 bẫy trong IELTS Listening hay làm mất điểm oan và cách nhận ra từng bẫy
16 phút đọc
Bẫy trong IELTS Listening là những chỗ khiến bạn nghe thấy đáp án sai trước đáp án đúng, hoặc nghe đúng rồi vẫn ghi sai: người nói tự sửa thông tin, nhắc đủ mọi phương án, dùng chữ khác với đề, đọc những con số dễ nhầm. Cách né chung gồm ba việc: nghe hết ý rồi mới chốt, nghe theo nghĩa thay vì chờ từ khóa, và kiểm tra đáp án đúng theo yêu cầu của đề.
Bài này đi qua 7 bẫy, mỗi bẫy có ví dụ do EG tự soạn, lý do dễ sai và cách xử lý, cuối bài có một bài luyện kèm đáp án. Nếu cần xem cấu trúc đề và từng dạng câu hỏi, bạn đọc các dạng bài IELTS Listening; nếu muốn học kỹ thuật ghi nhanh, xem cách take note IELTS Listening.
Vì sao nghe hiểu mà vẫn mất điểm?
Theo mô tả bài thi trên ielts.org, bài Listening có 4 part, 40 câu, khoảng 30 phút, mỗi đoạn ghi âm chỉ phát một lần và câu hỏi đi theo thứ tự thông tin trong bài nghe. Vì không được nghe lại, một phán đoán vội ở giây đầu tiên có thể làm hỏng cả câu đó.
Mỗi câu đúng được 1 điểm, rồi tổng điểm trên 40 được quy ra band. Theo ielts.org, trung bình khoảng 23/40 tương ứng band 6, 30/40 tương ứng band 7, và số câu cần có thể lệch nhẹ tùy đề. Như vậy từ band 6 lên band 7 chỉ cách nhau khoảng 7 câu. Nếu trong một đề bạn mất 3–4 câu vì bẫy chứ không phải vì không nghe được, thì sửa riêng các lỗi đó đã là một bước tiến đáng kể.
Có thể chia các bẫy thành ba nhóm theo thời điểm chúng xảy ra:
Nhóm | Chuyện gì xảy ra | Bẫy |
|---|---|---|
Sai vì hiểu | Nghe được chữ nhưng chốt sai ý | Thông tin bị sửa, paraphrase, thông tin nhiễu, nhầm người nói |
Sai vì tai | Nghe nhầm âm hoặc nhầm số | Số, ngày giờ, đánh vần; âm và trọng âm dễ nhầm |
Sai vì tay | Nghe đúng nhưng ghi sai | Số từ, dạng từ, số ít/số nhiều, chính tả |
7 bẫy trong IELTS Listening và cách nhận ra
1. Thông tin bị sửa: câu đầu chưa phải câu chốt
Người nói đưa ra một thông tin rồi tự sửa, hoặc người còn lại đính chính. Bẫy này gặp nhiều ở các đoạn đặt lịch, đăng ký, nơi có địa điểm, ngày giờ và giá tiền.
Đề: Workshop location: ______ Building
Lời nói: It's in the Science Building. Oh, wait, sorry, they moved us to the Arts Building last month.
Đáp án là Arts. Nhiều bạn đã ghi Science ngay khi nghe thấy và không còn để ý câu sau. Bẫy này càng dễ dính khi thi trên máy, vì bạn quen gõ đáp án ngay.
Từ báo hiệu thường gặp: actually, sorry, I mean, wait, no, hang on, on second thoughts, originally, we were going to… but, in the end. Nhưng đừng biến thành công thức “thông tin sau luôn đúng”. Có khi người nói chỉ cân nhắc rồi quay lại ý cũ:
We thought about moving it to Friday, but we'll stick with Thursday.
Ở câu này đáp án là Thursday, tức thông tin được chốt, dù Friday đã được nhắc trước.
Nghe đến khi người nói chuyển sang ý của câu kế tiếp rồi mới coi câu này là xong.
Đã gõ hoặc ghi rồi mà nghe tín hiệu sửa thì sửa ngay, đừng đợi cuối bài.
Khi chữa đề, tô màu riêng các từ báo hiệu trong lời thoại để tai quen với chúng.
2. Paraphrase: đề và lời nói dùng chữ khác nhau
Đề viết một kiểu, người nói diễn đạt kiểu khác nhưng cùng nghĩa. Bạn ngồi chờ đúng chữ trong đề thì đáp án đã trôi qua. IDP cũng lưu ý bản ghi âm dùng từ ngữ khác với chữ trong đề. Vài cặp do EG tự soạn:
Chữ trong đề | Người nói có thể nói |
|---|---|
free of charge | you won't have to pay a thing |
not suitable for young children | I wouldn't take anyone under ten |
a shortage of staff | we simply don't have enough people |
more popular than expected | we had no idea so many people would sign up |
has increased significantly | it has nearly doubled |
Trước khi nghe, thử nghĩ nhanh một cách nói khác cho từ khóa.
Học từ theo cụm và theo ngữ cảnh, đừng học từng từ đơn với một nghĩa tiếng Việt.
Sau mỗi đề, mở lời thoại, tìm câu chứa đáp án và ghi cặp “chữ trong đề – chữ trong bài” vào sổ.
3. Thông tin nhiễu: trùng từ khóa chưa chắc là đáp án
Bài nghe nhắc gần như mọi phương án, hoặc lặp lại từ khóa trong một ngữ cảnh khác. Ai bắt theo từ khóa sẽ chọn phương án nghe thấy đầu tiên hoặc nghe thấy rõ nhất.
Đề: Why did the farm start keeping bees? A. to sell honey B. to improve the coffee harvest C. to attract tourists
Lời nói: Most people assume it's for the honey, and we do sell a little. Tourists love seeing the hives too. But the whole idea was to get better pollination, so the trees produce more beans.
Đáp án là B, dù cả “coffee harvest” lẫn “improve” đều không được đọc nguyên văn. A và C có thật trong lời nói nhưng không trả lời câu hỏi “why did the farm start”. Câu hỏi hỏi lý do ban đầu, không hỏi trang trại hiện có những hoạt động gì.
Trước khi nghe, xác định câu hỏi hỏi điều gì: lý do, vấn đề, kế hoạch hay ý kiến.
Với trắc nghiệm, đánh ✓, ✗ hoặc ? cạnh từng phương án khi nó được nhắc. Bài multiple choice IELTS Listening có bài mẫu đầy đủ.
Thấy phương án trùng nguyên chữ với lời nói thì càng phải nghe kỹ ngữ cảnh.
4. Nhầm người nói: đúng ý nhưng sai người
Part 3 hay có hai người bàn với nhau, câu hỏi lại hỏi riêng ý kiến của một người. Part 2 thì có thể phân biệt từng nhóm, từng khu vực. Lời nghe đúng hoàn toàn nhưng của người khác thì vẫn sai.
Đề: What does the tutor think is the main weakness of the survey? A. It is too long. B. It covers too narrow a group. C. It was done too late.
Sinh viên: I'm worried the questionnaire is far too long.
Giảng viên: Length isn't really the issue. What concerns me is that you only asked people over forty, so it won't give you a fair picture.
Đáp án là B. A là lo lắng của sinh viên và bị giảng viên bác ngay. “Only asked people over forty” là cách nói khác của “too narrow a group”.
Gạch tên người trong câu hỏi: the tutor, Sam, both students.
Đầu đoạn nghe, để ý giọng và tên của từng người để nhận ra ai đang nói.
Cụm như fair enough, you're right, let's go with that thường cho biết điều gì được cả hai đồng ý. Dạng matching IELTS Listening rất hay dùng kiểu bẫy này.
5. Số, ngày giờ, giá tiền và đánh vần
Part 1 có nhiều số điện thoại, mã số, giá tiền, ngày giờ và tên riêng. Cái khó là cách đọc của người bản ngữ khác với cách bạn tự đọc trong đầu, và cùng một chuỗi âm có thể ghi theo nhiều cách:
Bạn nghe | Ghi là | Lưu ý |
|---|---|---|
double three, oh, five | 3305 | “oh” là số 0, “double” là lặp đôi |
a quarter to six | 5.45 | “to” là còn thiếu bao nhiêu phút đến giờ đó |
March the twenty-second | 22 March | Có thể nghe “the twenty-second of March” |
eighteen fifty | 18.50 hoặc 1850 | Nói về giá tiền hay năm? Xem ngữ cảnh |
a hundred and twenty | 120 | Viết bằng chữ số để gọn và tránh vượt giới hạn từ |
Với tên riêng, các chữ dễ nhầm là A với E, I; G với J; thêm những cách nói như double L. Bài form completion IELTS Listening có cách luyện đánh vần và số kỹ hơn.
Luyện riêng 5–10 phút mỗi ngày: nghe rồi chép lại số, giờ, ngày, tên.
Nhờ bạn đọc nhanh một dãy số và một cái tên, bạn chép rồi so lại.
Số dài thì ghi theo cụm đúng như người nói ngắt nghỉ, rồi đếm lại tổng chữ số.
6. Âm và trọng âm dễ nhầm
Nhóm này sai ngay từ tai. Đề dùng nhiều giọng, gồm Anh, Úc, New Zealand và Bắc Mỹ, nên một từ quen vẫn có thể nghe lạ. Người học Việt Nam hay gặp thêm khó khăn với âm cuối, vì tiếng Việt không có nhiều phụ âm cuối như tiếng Anh.
Cặp dễ nhầm | Nhận ra nhờ đâu |
|---|---|
fourteen / forty, sixteen / sixty | Khi đọc riêng, -teen nhấn ở cuối, -ty nhấn ở đầu. Trước danh từ, trọng âm -teen có thể lùi lên trước (fourteen people), nên nghe cả âm cuối và ngữ cảnh |
can / can't | “can” thường đọc lướt, “can't” rõ hơn; câu sau thường cho biết nghĩa |
price / prize | Âm cuối khác nhau; ngữ cảnh mua bán hay cuộc thi |
lunch / launch | Nguyên âm khác nhau; a product launch không phải bữa trưa |
site / sight, whether / weather | Phát âm giống nhau hoặc gần như giống nhau, phải dựa vào ngữ pháp và nghĩa của câu |
book / books / booked | Đuôi -s, -ed rất dễ bị nuốt; nhìn chữ trước chỗ trống để đoán |
Luyện theo cặp: nhờ người đọc ngẫu nhiên một trong hai từ, bạn đoán từ nào.
Không nghe rõ thì dựa vào ngữ cảnh: “a class of ___ students” ở một trung tâm thì 15 hợp lý hơn 50.
Nghe đủ các giọng trong khi luyện, đừng chỉ nghe một giọng quen.
7. Nghe đúng, ghi sai: số từ, dạng từ, chính tả
Đây là bẫy đau nhất vì bạn đã nghe được đáp án. ielts.org nêu rõ viết quá giới hạn từ là mất điểm câu đó. IDP cũng ghi lỗi chính tả trong Listening và Reading bị chấm là sai.
Lỗi | Ví dụ | Cách tránh |
|---|---|---|
Quá số từ | Đề ONE WORD ONLY, nghe in the old museum, ghi “old museum” | Khoanh giới hạn từ trước khi nghe |
Thêm chữ đã có sẵn | Ghi “the museum” khi đề đã in “the” trước chỗ trống | Đọc lại cả dòng cùng đáp án |
Sai dạng từ | Đề “a course in ___”, nghe photography, ghi “photographs” | Đoán loại từ cần điền trước khi nghe |
Số ít, số nhiều | Đề “several ___”, ghi “volunteer” | Nhìn lượng từ trước chỗ trống |
Sai chính tả | “accomodation” thay vì “accommodation” | Lập danh sách từ hay sai, luyện viết |
Trộn Anh – Mỹ | Vừa “colour” vừa “center” trong một bài | Theo IDP, dùng kiểu nào cũng được, miễn đúng và thống nhất |
Vài quy tắc nên nhớ: theo ielts.org, từ có gạch nối như check-in tính là 1 từ, và dạng rút gọn như they're không được kiểm tra. Theo IDP, đáp án bằng chữ như “three hundred and twenty” vẫn được chấp nhận là 320, nhưng viết chữ số thì nhanh và ít sai hơn.
Bẫy nào hay gặp ở part nào?
Bảng dưới là nhận xét từ việc luyện đề, không phải quy định của kỳ thi. Part nào cũng có thể gặp bẫy nào, nhưng biết trọng tâm thì bạn luyện đúng chỗ hơn.
Part | Bối cảnh | Bẫy nên cảnh giác |
|---|---|---|
Part 1 | Hội thoại đời thường | Đính chính, số, ngày giờ, đánh vần |
Part 2 | Một người nói về đời sống xã hội | Thông tin nhiễu, nhiều địa điểm hoặc nhóm người |
Part 3 | Trao đổi về học tập | Nhầm người nói, đổi ý, phương án bị bác |
Part 4 | Bài nói về chủ đề học thuật | Paraphrase, từ khó, sai dạng từ, chính tả |
Part 1 thường được xem là dễ lấy điểm, nhưng chính vì thế nhiều bạn chủ quan và mất câu oan ở đó. Giữ chắc Part 1 cũng giúp bạn bớt áp lực khi vào các part khó hơn.
Bài luyện nhỏ: tìm bẫy trong một đoạn Part 1
Đoạn dưới do EG tự soạn theo kiểu Part 1. Hãy nhờ hai người đọc to hoặc tự đọc, ghi âm rồi nghe lại một lần. Đừng xem lời thoại trước khi làm.
Questions 1–6. Complete the form. Write ONE WORD AND/OR A NUMBER for each answer.
Community Centre Booking | Event: charity book sale |
|---|---|
Surname | (1) ______ |
Date | (2) ______ May |
Expected number of guests | (3) ______ |
Room | the (4) ______ Room |
Amount to pay | £ (5) ______ |
Must bring own | (6) ______ |
Lời thoại
Officer: Good morning, Hilltop Community Centre. How can I help?
Caller: Hi, I'd like to book a room for a charity book sale.
Officer: Of course. Can I have your surname?
Caller: It's Thorne. T-H-O-R-N-E, with an E at the end.
Officer: Thanks. And the date?
Caller: We were hoping for the twelfth of May, but most of our volunteers are away that weekend, so let's make it the nineteenth.
Officer: Fine. How many guests do you expect?
Caller: We had about fifty last year, but a local school is joining us, so I'd say seventy.
Officer: Sorry, seventeen?
Caller: No, seventy. Seven, zero.
Officer: OK. The Oak Room is our largest, but it's being repainted all month. The Maple Room takes up to eighty people, so that should work.
Caller: Perfect. What's the cost?
Officer: The usual rate is sixty pounds, but charities get a third off, so that'll be forty pounds.
Caller: Great. Do we need to bring tables?
Officer: No, we've got plenty of tables. Chairs are the problem, I'm afraid. Ours are all in use that day, so please bring your own.
Đáp án và kiểu bẫy
Câu | Đáp án | Bẫy nằm ở đâu |
|---|---|---|
1 | Thorne | Đánh vần: chữ E ở cuối rất dễ bị bỏ |
2 | 19 | Đính chính: 12 May là dự định, câu chốt là let's make it the nineteenth |
3 | 70 | Hai lớp bẫy: 50 là số năm ngoái; cặp seventy / seventeen được làm rõ bằng seven, zero |
4 | Maple | Nhiễu: Oak Room được nhắc trước nhưng đang sơn lại |
5 | 40 | Paraphrase và nhiễu: “amount to pay” ứng với that'll be forty pounds sau khi giảm; 60 là giá thường |
6 | chairs | Nhiễu và số nhiều: tables có sẵn; chairs có -s, không kèm “own” |
Nếu sai từ hai câu trở lên, hãy xem mình sai vì hiểu, vì tai hay vì tay, rồi quay lại đúng bẫy tương ứng ở trên.
Cách luyện để không dính lại một bẫy
Làm đề như thi thật: nghe một lần, không dừng, không tua.
Chấm xong, mở lời thoại, tìm câu chứa đáp án và câu đã đánh lừa bạn.
Ghi vào sổ lỗi theo mẫu ở bảng dưới, gắn tên một trong 7 bẫy.
Cuối tuần đếm lại xem bẫy nào lặp nhiều nhất, tuần sau chỉ luyện thêm bẫy đó.
Tập gõ đáp án trên máy, vì IELTS ở Việt Nam hiện chủ yếu thi trên máy tính. Cuối bài chỉ có vài phút rà soát: trang IDP Việt Nam ghi 3 phút, các trang IDP ở một số nước ghi 2 phút, nên hãy tập theo con số ngắn hơn.
Câu | Mình ghi | Đáp án | Câu trong lời thoại | Bẫy |
|---|---|---|---|---|
14 | Science | Arts | they moved us to the Arts Building | Bị sửa |
27 | A | B | A là ý của sinh viên, câu hỏi hỏi giảng viên | Sai người |
33 | enviroment | environment | Nghe đúng, thiếu chữ n | Chính tả |
Luyện Listening cùng EG
Ở EG, mọi lớp có 8–15 học viên, học tại cơ sở Buôn Ma Thuột (36 Trần Nhật Duật) hoặc học online trực tiếp cùng giáo viên, không phải video quay sẵn. Khóa IELTS Master 5.0–5.5 tại cơ sở có 80 giờ, học phí 9.900.000đ, khoảng 124.000đ/giờ. Giáo viên đi hết các dạng bài từ dễ đến nâng cao, kèm mẹo và chiến thuật làm bài. Nếu ở xa, chương trình IELTS Online có khóa IELTS Master 5.0–5.5 (Online), cũng 80 giờ, học phí 7.140.000đ, khoảng 89.000đ/giờ. Ngoài giờ học, bạn có thể tự luyện thêm trên nền tảng EG LMS.
Chưa biết nên bắt đầu từ đâu, bạn làm bài kiểm tra trình độ miễn phí trước để được tư vấn xếp lớp.
Câu hỏi thường gặp
Bẫy nào trong IELTS Listening hay gặp nhất?
Thông tin bị sửa và thông tin nhiễu là hai kiểu dễ gặp, vì chúng xuất hiện được ở nhiều dạng câu hỏi. Nhưng bẫy đáng ưu tiên nhất là bẫy lặp lại nhiều lần trong sổ lỗi của chính bạn.
Có nên ghi đáp án ngay khi vừa nghe được không?
Có, nhưng tiếp tục nghe cho đến khi người nói chuyển sang ý của câu sau. Nếu nghe tín hiệu sửa như actually hay sorry thì sửa ngay.
Sai chính tả có bị trừ điểm không?
Câu đó không được điểm, vì đáp án sai chính tả bị chấm là sai. Bài Listening tính điểm theo số câu đúng, nên một câu sai không kéo các câu khác xuống.
Lỡ một câu thì làm gì?
Bỏ qua và bám vào từ khóa của câu sau ngay. Câu hỏi đi theo thứ tự bài nghe, nên đứng lại nghĩ có thể làm mất luôn câu tiếp theo. Khi có thời gian rà soát, hãy điền một đáp án hợp ngữ pháp và hợp ngữ cảnh thay vì để trống.
Làm sao tránh nhầm giữa fifteen và fifty?
Nghe trọng âm khi từ đứng riêng, nghe cả âm cuối, rồi kiểm tra bằng ngữ cảnh. Luyện theo cặp mỗi ngày vài phút sẽ giúp tai quen dần.
