Kiến thức
Cách take note IELTS Listening: ghi gì, bỏ gì, ký hiệu nào và luyện ra sao để không lỡ câu sau
16 phút đọc
Cách take note IELTS Listening hiệu quả là chỉ ghi những gì có thể trở thành đáp án (số, tên, từ khóa, từ phủ định, ý được chốt), ghi theo đúng thứ tự câu hỏi và dùng một bộ ký hiệu đã quen tay. Bạn không chép lại bài nghe: mắt vẫn bám câu hỏi, tai vẫn nghe, tay chỉ ghi vài chữ. Khi đáp án đã chắc thì gõ hoặc viết luôn, không cần qua bước nháp.
Bài này tập trung vào kỹ thuật ghi: làm gì trước, trong và sau khi nghe, ghi gì, bỏ gì, ký hiệu nào đáng dùng, bố cục theo từng dạng bài, ghi ở đâu khi thi trên máy, kèm ví dụ và bài luyện do EG tự soạn. Các kiểu đánh lừa của đề nằm ở bài riêng về bẫy trong IELTS Listening; tổng quan đề thi xem các dạng bài IELTS Listening.
Take note trong IELTS Listening là gì?
Take note là ghi nhanh các dữ liệu cốt lõi trong lúc nghe để giữ lại thông tin và chốt đáp án chính xác hơn. Nó khác kiểu ghi chép trên lớp ở mấy điểm:
Tiêu chí | Ghi bài trên lớp | Take note khi thi Listening |
|---|---|---|
Mục đích | Lưu kiến thức để học lại | Chốt đáp án trong vài giây tới |
Tốc độ | Có thể xin giáo viên nhắc lại | Mỗi đoạn ghi âm chỉ phát một lần |
Nội dung | Ý chính và giải thích | Chỉ thứ có thể thành đáp án |
Người đọc | Bạn của nhiều tuần sau | Bạn của 30 giây sau, hoặc cuối bài |
Trang ielts.org mô tả rằng các câu điền form, note, table, flow-chart tập trung vào những ý chính mà người nghe sẽ ghi lại một cách tự nhiên. Nghĩa là đề đang đòi hỏi đúng kỹ năng này: chọn được điều đáng ghi.
Khi nào take note có ích, khi nào không?
Ghi đúng cách giúp bạn giữ tập trung, đỡ phải nhớ nhiều số liệu và chi tiết nhỏ cùng lúc, đồng thời thấy rõ đáp án cần đơn vị gì, số ít hay số nhiều. Nhưng không phải câu nào cũng cần ghi:
Có ích: khi người nói đổi thông tin, nhiều số liệu đi liền nhau, trắc nghiệm nhắc đủ phương án, thảo luận nhiều người ở Part 3, bài nói dài ở Part 4.
Chưa cần: khi chỗ trống rõ và đáp án đơn giản, ví dụ nhiều câu điền form ở Part 1. Ghi thẳng vào ô đáp án là đủ.
Có hại: khi tay ghi kéo mắt rời câu hỏi và tai bỏ lỡ câu tiếp theo. Nếu ghi xong mà không biết người nói đang ở đâu, nghĩa là bạn đang ghi quá nhiều.
Phần nháp chỉ để bạn dùng. Điểm tính theo đáp án bạn gõ vào máy hoặc chép vào phiếu.
Khó khăn hay gặp
Không biết từ nào là từ khóa, nên ghi gần như mọi thứ.
Ghi chậm vì viết đầy đủ từng chữ.
Ghi rời rạc, đọc lại không biết chữ nào thuộc câu nào.
Mải ghi thông tin đầu, không kịp sửa khi người nói đổi ý.
Cách take note IELTS Listening theo 3 giai đoạn
Trước khi nghe: quyết định sẽ ghi gì
Theo IDP, bạn có một ít thời gian để chuẩn bị cho từng nhóm câu hỏi. Dùng nó để biến câu hỏi thành “danh sách thứ cần bắt”:
Khoanh yêu cầu của đề: giới hạn từ, số chữ cái phải chọn.
Đoán loại thông tin cho mỗi câu, viết nhanh một ký hiệu cạnh số câu: N (danh từ), V (động từ), Adj (tính từ), số, tên, ngày.
Gạch 1–2 từ khóa và nghĩ một cách nói khác. Đề viết increase, người nói có thể nói go up hay double.
Xác định câu nào hỏi ý của ai, để chia cột nếu cần.
Trên giấy nháp, viết sẵn số câu thành hàng dọc nếu đề nhiều phương án. Làm vậy bạn ghi đúng chỗ ngay, không phải tìm.
Trong khi nghe: ghi chữ, không ghi câu
Nguyên tắc là ưu tiên nghe. Thấy từ quan trọng thì viết tối đa 2–3 chữ, rồi đưa mắt về câu hỏi ngay. Mỗi câu một dòng, đúng thứ tự câu hỏi. Khi thông tin đổi, gạch cái cũ và viết mũi tên sang cái mới, không xóa, để cuối bài còn so lại được.
Sau khi nghe: đối chiếu trước khi hết giờ
So từng dòng nháp với câu hỏi, chọn thông tin khớp đúng ý được hỏi.
Viết đầy đủ từ đã viết tắt. Trên giấy có thể là “govt”, nhưng đáp án phải là “government”.
Kiểm tra số từ, số ít/số nhiều, đơn vị, chính tả và cách ghi ngày giờ.
Không để trống: dùng nháp chọn một đáp án hợp lý nhất.
Ghi gì, bỏ gì?
Loại thông tin | Có nên ghi? | Ví dụ |
|---|---|---|
Số, ngày, giờ, giá, đơn vị | Luôn ghi | 7.30, $45, 3 km |
Tên riêng, chữ đánh vần | Luôn ghi, ghi theo từng chữ | T-H-O-R-N-E |
Danh từ chính | Ghi | tank, filter |
Động từ mang ý chính | Ghi khi ảnh hưởng đến nghĩa | cancel, replace |
Tính từ phân biệt | Ghi khi nó là điểm khác giữa các lựa chọn | cheaper, local |
Từ phủ định, giới hạn | Luôn ghi, không được bỏ | not, never, only, no longer |
Từ nối ý | Không cần viết chữ, dùng ký hiệu | but, so → dùng →, ≠ |
Từ chức năng | Bỏ | a, the, is, are, of |
Câu chào, kể lể | Bỏ | That's a good question, let me see… |
Cẩn thận đừng lược quá tay. “Students not need book” và “students need book” khác hẳn nhau. Nếu bỏ một chữ làm đổi nghĩa thì phải giữ chữ đó.
Bộ ký hiệu và viết tắt nên dùng
Chỉ cần 10–15 ký hiệu dùng đi dùng lại là đủ. Bảng dưới là gợi ý; quan trọng là bạn chọn một bộ cố định và dùng thống nhất từ buổi luyện đầu tiên, để lúc thi không phải nghĩ.
Ký hiệu | Nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
→ | dẫn đến, đổi thành | 8.30 → 7.30 |
↑ ↓ | tăng, giảm | cost ↑, staff ↓ |
≠ | khác, không phải | ≠ space |
= | bằng, nghĩa là | free = no charge |
~ | khoảng | ~20% |
+ / − | ưu điểm / nhược điểm | + cheap, − slow |
✓ ✗ ? | đúng, loại, chưa chắc | A ✗, B ?, C ✓ |
w/ , w/o | with, without | w/o car |
b4, bc | before, because | bc rain |
ppl, govt, info | people, government, information | govt ↑ funding |
M, F | tên người nói khi có nam và nữ | F: too long |
Hai điều cần nhớ: ký hiệu phải đọc lại được ngay, và không bao giờ đưa viết tắt vào ô đáp án. Từ dài, hay gặp ở chủ đề của bài (ví dụ environment) có thể viết vài chữ đầu trong nháp rồi viết đủ lúc chốt.
Chọn bố cục theo dạng bài
Không có một bố cục dùng cho mọi part. Chọn theo thứ bạn đang cần bắt:
Dạng hoặc part | Bố cục gợi ý | Ghi ra sao |
|---|---|---|
Form, Part 1 | Đi thẳng vào đáp án, nháp chỉ khi đổi thông tin | 12 May ✗ → 19 May |
Mỗi câu một dòng, đánh dấu từng chữ cái | 21: A ✗ old, B ?, C ✓ | |
Danh sách theo câu, ghi chữ cái kèm từ gợi ý | Tom: D (cost), Mai: B | |
Bản đồ, sơ đồ | Mốc và hướng theo thứ tự chỉ đường | 14: past library, L |
Part 3, thảo luận | Hai cột theo người nói | Mai: chart ✓ | Tom: chart ✗ |
Part 4, bài nói | Theo đề mục có sẵn trong đề | Uses: toilets, gardens |
Với bài nói dài, có bạn thích vẽ sơ đồ nhánh quanh chủ đề chính. Cách này giúp thấy quan hệ giữa các ý, nhưng tốn thời gian hơn và không hợp với đoạn nhiều số liệu. Với note completion, đề đã in sẵn dàn ý, nên hãy bám theo dàn ý đó thay vì tự vẽ cái mới.
Thi trên máy thì ghi ở đâu, ghi lúc nào?
Theo thông báo của IDP Việt Nam, IELTS tại Việt Nam hiện được tổ chức chủ yếu trên máy tính; chi tiết xem bài thi IELTS trên máy tính. Điều này đổi cách take note rất nhiều, vì thời gian cuối bài ngắn đi.
Tiêu chí | Thi trên máy | Thi trên giấy |
|---|---|---|
Ghi trong lúc nghe | Giấy nháp và bút chì được phát, kèm chức năng tô sáng trên màn hình | Viết ngay lên đề |
Ghi đáp án | Gõ vào ô ngay khi nghe | Viết lên đề, sau đó chép sang phiếu |
Cuối bài | IDP Việt Nam ghi 3 phút kiểm tra, các trang IDP ở một số nước ghi 2 phút | 10 phút chép đáp án |
Hệ quả | Hạn chế nháp, gõ càng sớm càng tốt | Có thể viết tắt rồi chép lại đầy đủ |
Quy tắc đơn giản khi thi trên máy:
Đáp án đã chắc: gõ luôn, không ghi nháp.
Chưa chắc: gõ tạm phương án đang nghiêng về, đánh dấu câu đó bằng nút Review, ghi số câu và dấu ? lên nháp.
Có đổi thông tin: sửa ngay trên màn hình, chỉ dùng nháp nếu đang gõ không kịp.
Hãy tập theo con số ngắn hơn là 2 phút. Chừng đó đủ rà câu đã đánh dấu, không đủ để nhớ lại cả bài.
Về chức năng trên màn hình, IDP có trang nêu tô sáng dùng được ở Reading và Listening, thường để đánh dấu từ khóa và giới hạn từ trước khi nghe. Riêng ghi chú ngay trên màn hình, các trang không mô tả thống nhất cho phần Listening, nên hãy coi giấy nháp là chỗ ghi chính và làm thử bài làm quen của IDP. Bài này chỉ dùng để quen thao tác, vì các chức năng có thể hoạt động hơi khác bài thật.
Ví dụ: từ lời nói đến bản ghi
Đoạn dưới do EG tự soạn theo kiểu Part 2: một người điều phối phổ biến thông tin cho ngày trồng cây.
Questions 1–4. Complete the notes. Write NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER for each answer.
Meet at the north (1) ______
Start time: (2) ______
Volunteers must bring a pair of (3) ______
Lunch cooked by (4) ______
Lời nói:
Good morning, everyone, and thank you for volunteering for Saturday's tree-planting day. First, where to meet. Last year we all met at the main gate, but the road there is being repaired, so this time please come to the north car park. As for the time, we'd planned to begin at half past eight, but it gets hot quickly, so we've moved the start to seven thirty. Now, what to bring. Spades and other tools will be provided, so please leave yours at home. The one thing you must bring is a pair of gloves. And lunch: a nearby restaurant was going to supply it, but it's closed that weekend, so some college students have kindly offered to cook for us.
Bản ghi nháp có thể trông như sau:
Câu | Ghi nháp | Đáp án chốt |
|---|---|---|
1 | main gate ✗ (road) → N car park | car park |
2 | 8.30 ✗ → 7.30 | 7.30 |
3 | tools ✗ → gloves ✓ | gloves |
4 | rest. ✗ (closed) → college st. | college students |
Vài điểm đáng để ý: bản ghi chỉ khoảng 20 chữ và ký hiệu cho một đoạn hơn 100 từ. Ở câu 1, đề đã in sẵn “north” nên chỉ điền “car park”. Ở câu 4, “college st.” phải được viết đủ. Thông tin bị loại vẫn còn trên giấy, nên nếu nghe tiếp thấy người nói đổi lại, bạn biết ngay phải quay về đâu.
Hai bài luyện nhỏ có đáp án
Bài 1: rút gọn câu thành ghi chú
Tự viết mỗi câu thành ghi chú không quá 7 chữ hoặc ký hiệu, rồi so với gợi ý. Đáp án của bạn không cần giống từng chữ, chỉ cần vẫn giữ đúng ý.
The number of visitors rose by around twenty per cent after the new bridge opened.
The museum is no longer open on Mondays because of staff shortages.
Although solar panels are expensive to install, they save money in the long term.
The tutor thinks the first draft needs more data, not a longer introduction.
Câu | Gợi ý ghi |
|---|---|
1 | visitors ↑ ~20% after bridge |
2 | museum Mon ✗ (staff ↓) |
3 | solar: install $$, long-term save |
4 | tutor: + data, intro ≠ longer |
Bài 2: ghi rồi mới điền
Nhờ người đọc hoặc tự ghi âm đoạn bên dưới. Lần đầu úp phần đề xuống, chỉ nghe và ghi vào nháp. Sau đó mở đề và chỉ dùng nháp để điền. Cách này ép bạn phải ghi được cái đọc lại hiểu.
Questions 1–6. Complete the notes. Write ONE WORD ONLY for each answer.
Collecting rainwater at schools
How it works
water runs along the (1) ______ into a tank
tank is underground to keep the water (2) ______
a (3) ______ takes out leaves and dust
Uses
flushing toilets and watering (4) ______
must be treated before it can be used for (5) ______
Benefits
lower bills
improves (6) ______ lessons
Lời nói (nội dung soạn để luyện tập):
Today I want to look at how schools can collect rainwater. The idea is simple. Rain falls on the roof, runs along the gutters and ends up in a storage tank. Many people assume the tank goes underground simply to save space. In fact, the main reason is that this keeps the water cool, which stops algae from growing. Before the water reaches the tank, it passes through a filter, which removes leaves and dust. Now, uses. Most schools use this water for flushing toilets and for watering gardens. It isn't safe for drinking unless it has been properly treated. Finally, the benefits. The obvious one is a lower water bill. But teachers often say the bigger gain is in science lessons, because students enjoy measuring rainfall and working out how much water the school has saved.
Bản ghi mẫu: roof → gutters → tank · undergr. ≠ space → cool (no algae) · filter: leaves, dust · use: toilets, gardens · drink ✗ unless treated · + bill ↓, science lessons (measure rain).
Đáp án: (1) gutters, (2) cool, (3) filter, (4) gardens, (5) drinking, (6) science. Ở câu 2, “save space” được nhắc trước nhưng người nói bác ngay bằng in fact.
Các lỗi khi take note và cách sửa
Lỗi | Hậu quả | Cách sửa |
|---|---|---|
Ghi cả câu | Lỡ câu sau | Tự đặt giới hạn 2–3 chữ mỗi ý |
Viết tắt tùy hứng | Đọc lại không hiểu | Dùng một bộ ký hiệu cố định |
Ghi không theo số câu | Không biết dòng nào của câu nào | Mỗi câu một dòng, ghi số đầu dòng |
Xóa thông tin cũ | Không còn gì để so khi người nói đổi lại | Gạch một nét, viết mũi tên |
Quay lại câu vừa lỡ | Mất luôn câu kế tiếp | Đánh dấu ?, nghe tiếp, xử lý cuối bài |
Chép viết tắt vào đáp án | Bị chấm sai | Lúc chốt, viết đủ và đúng chính tả |
Lịch luyện take note 3 tuần
Mỗi ngày 20–30 phút là đủ, miễn đều. Đây là gợi ý để bạn điều chỉnh theo lịch học.
Tuần | Luyện gì | Đạt khi |
|---|---|---|
Tuần 1 | Chọn bộ ký hiệu. Rút gọn câu trong lời thoại thành ghi chú, chưa cần nghe. Sau đó nghe Part 1, Part 2 và ghi | Đọc lại bản ghi vẫn hiểu |
Tuần 2 | Nghe Part 3, Part 4 theo từng đoạn ngắn, dừng và nói lại ý từ bản ghi. Thêm shadowing: nhại theo người nói để quen tốc độ, xong nghe lại và ghi | Nói lại được ý chính từ bản ghi |
Tuần 3 | Làm đủ đề ở tốc độ thật, một lần nghe, tập gõ trên máy. So bản ghi với lời thoại, bỏ những chữ đã ghi thừa | Không còn lỡ câu vì mải ghi |
Muốn thử sức thì tăng nhẹ tốc độ âm thanh khi đã theo kịp tốc độ thường, nhưng phần lớn thời gian nên luyện đúng tốc độ thi.
Luyện Listening cùng EG
Ở EG, mọi lớp có 8–15 học viên, học tại cơ sở Buôn Ma Thuột (36 Trần Nhật Duật) hoặc học online trực tiếp cùng giáo viên. Khóa IELTS Master 5.0–5.5 tại cơ sở có 80 giờ, học phí 9.900.000đ, khoảng 124.000đ/giờ; bản Online cũng 80 giờ, học phí 7.140.000đ, khoảng 89.000đ/giờ, và có giao diện thi IELTS trên máy tính để bạn tập thao tác. Nếu nền còn yếu, hãy làm bài kiểm tra trình độ miễn phí trước để được tư vấn xếp lớp.
Câu hỏi thường gặp
Thi IELTS Listening trên máy có được ghi nháp không?
Có. Trang ngày thi của IDP Việt Nam ghi thí sinh được phát giấy nháp và bút chì để ghi chú. Tuy vậy, nên gõ đáp án ngay khi nghe, vì cuối bài chỉ có vài phút rà soát.
Có cần take note cho mọi câu không?
Không. Câu chắc đáp án thì ghi thẳng vào ô. Hãy để dành nháp cho chỗ đổi thông tin, trắc nghiệm nhiều phương án, thảo luận ở Part 3 và bài nói dài ở Part 4.
Viết tắt trong đáp án có được không?
Không nên. Viết tắt chỉ để dùng trong nháp. Đáp án cần viết đủ và đúng chính tả, vì theo IDP đáp án sai chính tả bị chấm là sai.
Vừa ghi vừa nghe bị lỡ câu sau thì làm sao?
Nghĩa là bạn đang ghi nhiều quá. Giảm xuống 2–3 chữ mỗi ý, chỉ ghi khi nghe thấy từ khóa, và nhìn lại câu hỏi ngay sau khi ghi. Nếu đã lỡ, đánh dấu rồi nghe câu tiếp theo.
Nên viết tiếng Anh hay tiếng Việt khi take note?
Nên ghi đúng từ tiếng Anh nghe được, vì đáp án điền từ cần chính xác chữ đó. Ký hiệu thì dùng tự do, miễn là bạn đọc lại hiểu ngay.
